Teknoloji Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emin Hitay

Embrio yeteneklerin getireceği iş fikirlerine açık

Bilimsel anlamda, dişi yumurtanın erkek spermi tarafından döllenmesiyle oluşmuş yedi günlük canlıya "embriyo" deniyor. Teknolojik anlamda, daha doğrusu "Teknoloji Holding"in kullandığı anlamda "Embrio", daha tam bir canlı halini almamış, büyümek için uygun ortam arayan "sanal" fikirleri ve/veya tasarıları hayata geçiren bir teknoloji üssü! Embrio, fikirleri projenin başlangıç aşamasından itibaren kendisi bulup geliştirebileceği gibi, kendi fikirleri için finansman, bilgi ve pazarlama desteği arayan herkese açık bir yenilikçilik merkezi... Embrio'nun temel motivasyonu; hiç şans bulamamış, doğru yönlendirilmemiş, sonuna kadar desteklenmemiş sanal ortamdaki bütün fikirleri doğru bir şekilde değerlendirerek, "ilk gerçekleştiren" veya "ilk doğru gerçekleştiren" olmak.

Teknoloji Holding, yeni yatırım projelerinden ilkini Embrio ile hayata geçirdi. Bu yatırımın çıkış noktası; yetenek, girişimcilik, yenilikçilik, yeni iş fikirleri ve elbette vizyon... Grubun 18 yıllık girişimcilik tecrübesinden gelen güçle, bundan sonra yeni iş fikirleri Embrio ile hayat bulacak, şirketleşecek, büyüyecek... Teknoloji Holding'in adı bundan sonra  "girişimcilik" ve yenilikçilik ile de anılacak.

Teknoloji Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emin Hitay ile Embrio'yu ve grubun yeni geleceğini konuştuk.

TH: Teknoloji Holding olarak, Otomotik Tanımlama ve Veri Toplama (OT/VT), ödeme sistemleri, servis vb. alanlarda faaliyet gösterirken, yazılım ihracatına odaklanmışken, neden böyle bir alanda yatırım yaptınız?
Bunun iki nedeni var: Birinci neden, Türkiye ve dünya ekonomisinin geleceğinde, internet ve mobil tabanlı işlerin çok büyük bir rol oynayacağını öngörmemiz... Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) ve Devlet Planlama Teşkilatı'nın (DPT) verilerine göre, 2005'te 15 milyona ulaşan internet kullanıcı sayısının, 2010 yılında 39 milyona çıkması bekleniyor. ADSL geniş bantta ise, 2005 kapanışı itibariyle 1,5 milyon olan kullanıcı sayısının -ki şu an itibariyle 2 milyona ulaştı-, 2010 yılında 10 milyona  ulaşacağı tahmin ediliyor. Bankalar Arası Kart Merkezi'nin (BKM) rakamlarına göre 2005 sonunda 18 milyon olan e-ticaret işlem adedi 2010'da 90 milyona; 1,319 milyon YTL olan e-ticaretteki satış hacmi ise 6,595 milyon YTL'ye çıkacak. 2005 sonunda 43 milyona ulaşan cep telefonu abone sayısının yine 2010'da 60 milyona  çıkması öngörülüyor. Dünyaya baktığımızda ise internet kullanıcı sayısının 2005'te bir milyara yaklaştığını görüyoruz. Son beş yıl bu oran yüzde 160 artmış. Uzun zamandır yaptığımız fizibilite çalışmaları sonrasında, geleceğe yatırım yapma vizyonumuz ile bu sektöre adım attık. Bu pazarda katma değer yaratılacak çok fazla yeni iş olduğunu düşünüyoruz. Son on yılda kurulmuş Google, Amazon, E-bay gibi şirketler, dünyanın en büyük şirketlerinin piyasa değerlerini aştı! Bu şirketleri kuran insanlar ise, iş fikirleri ve yaratıcılıklarından başka  sermayesi olmayan insanlardı. Böyle bir-iki girişimin ortaya çıkması bile, Türkiye'nin, hepimizin geleceğinde neleri değiştirebilir, düşünün. Türkiye'deki girişimciliğin ve yeteneğin önünü açmak zorundayız. Teknoloji ile büyüyen, teknolojiye yatırım yapan bir grup olarak biz de bunun bilincindeyiz. Girişimciliğin gücüne inanıyoruz. Girişimler büyür, istihdam yaratır ve yeni girişimleri doğurur. O zaman, gündemimizde işsizlik, düşük milli gelir, yabancı sermaye, IMF, Dünya Bankası, dış ticaret açığı ya da bankalardaki yabancı sermaye oranı gibi konular, tartışmalar belki de hiç olmaz. Dolayısıyla böyle bir yatırım kararı almamızdaki ikinci temel nedenimiz de buydu. Hem grubumuzun, hem Türkiye'nin geleceği için önemli bir adım attığımızı düşünüyorum.

TH: Embrio'nun iş tanımı ve amacı nedir?
Öncelikle şunu ifade etmek istiyorum: Teknoloji Holding olarak, Embrio ile 18 yıllık tarihimizde yepyeni bir sayfa açıyoruz. Doğrusu girişimcilik ruhu taşıyan bir grup olarak yeni adımlar attıkça, gelişimlerini tıpkı  bir çocuğun büyümesi gibi izledikçe ve bunları paylaştıkça mutlu oluyoruz.  Biz girişimcilik gücümüz ve tecrübemizle, "yeni fikirlerin işe dönüşmesi için", finansmandan pazarlamaya, teknolojiden yönetime kadar, ihtiyaç duyulan her konuda destek oluşturan bir platform, Embrio adında bir kuluçka şirket yarattık.

Bu kuluçka şirketindeki yumurtaların hepsi birer yeni fikir ve proje, bunlar belli bir olgunluktan sonra da ayrı bir şirket olacak. Embrio; yeni bir girişim olmasının yanında bir yenilikçilik merkezi! Embrio; Teknoloji Holding'in yeni sanal girişimlerinin yanı sıra, sanal dünyada yatırım yapmak isteyen girişimcileri ve profesyonelleri de destekleyecek. Büyümek için uygun ortam arayan, sanal fikirleri veya tasarıları hayata geçiren bir teknoloji üssü olacak. "Kazan-Kazan" ilkesi ile hareket edecek ve Türkiye'yi, Teknoloji Holding'in yeni girişimlerinin yanı sıra yeni girişimcilerle de tanıştıracak.

TH: Türkiye'de sizin sisteminizde çalışan herhangi bir şirket var mı? Bu alanda rakiplerinizin oluşmasını bekliyor musunuz?
Embrio'nun yapısını inkübatör ya da risk sermayesi sınıflarından birine kesin çizgilerle sokmak mümkün değil. Türkiye'de benzer yapılar tabii ki var, ancak birebir aynı sistemle çalışan şirket gösteremiyoruz. Bildiğim kadarıyla iki bankanın iştiraki olan iki risk sermayesi şirketi ile KOSGEB, TOBB ve bazı devlet kuruluşlarının desteklediği bir girişim sermayesi şirketi var. Özel sektörde de girişimcilere yatırım yapan bazı şirketler bulunuyor. Bizim sahip olduğumuz en büyük güç, teknoloji ve yenilikçiliğe odaklı birikimimiz. Bir de girişimciliğe, yaratıcı fikre olan inancımız. Bunlar aynı platformda birleşince, ortaya yeni ve farklı bir model çıktı. 

TH: Kendi projelerimizi de hayata geçireceğiz diyorsunuz. Elinizde şu anda hiç proje var mı? Şu anda elimizde, geliştirilmekte olan ve kendimize ait  üç projemiz var. 2007 yılı başında bu projeleri açıklamayı planlıyoruz.

TH: Yılda kaç projeyi, nasıl bir yatırımla hayata geçireceksiniz? Belirlediğiniz bir sayı ya da büyüklük var mı?
Her yıl ortalama 3 ila 6 arasında, potansiyeli yüksek projeyi hayata geçireceğiz. Burada önemli olan, projenin katma değeri ve niteliği. Projenin potansiyeli, risk düzeyi, sermaye ihtiyacı vb. çeşitli kriterler baz alınarak yapacağımız değerlendirme ile potansiyeline göre minimum 100 bin USD'den iki milyon USD'ye kadar çıkan tutarlarda yatırım yapabiliriz. Aslında bizim için projenin mali yönü değil, niteliği önemli. O yüzden de kendimize bir sınır koymuyoruz.

TH: Finansal destek nasıl bulunacak? Kendi kaynaklarınız yeterli olacak mı?
Kendi özkaynaklarımız bunun için yeterli. Ancak elbette sınırsız bir kaynaktan söz etmiyoruz. İleride kendini kanıtlamış bir girişim olarak, bu yatırımımızın içinde bulunmak isteyenlerin olacağını da düşünüyorum. 'Şu kadar rakam yatırabiliriz' diye kesin bir sınır çizmiyoruz. Fakat gelen projelerin nitelik ve potansiyeline göre holdingden sermaye sağlayacak yeterli kaynağa sahibiz. Dolayısıyla şu an bu konuda herhangi bir finansal kuruluştan destek almaya da ihtiyacımız yok. Kaynaklarımız yeterli.

TH: Destekleyeceğiniz projenin başarısı için neler yapacaksınız? Nasıl bir strateji izleyeceksiniz?
Ele aldığımız her proje, bizim için potansiyel şirket anlamına geldiği için projeleri ilk değerlendirmeye aldığımızda, fizibiliteleri hazırlarken beş yıllık öngörülerini ve hedeflerini belirliyoruz. Hayata geçireceğimiz projelerin hedeflerine ulaşma durumlarını sistemli ve periyodik olarak takip edeceğiz. Takip ve incelememiz doğrultusunda hedefini tutturamayan projelerin modellerinde revizyon yapıp, başarıya ulaşamamasının nedenlerini inceleyeceğiz. Başarılı olanlar ise şirketleşerek yoluna devam edecek. 

TH: Peki ya başarısız olursa?
Model değişikliği yaptığımız halde hâlâ hedeflerini tutturamayan ve başarısız olan projelerde, gerekirse Yönetim Kurulu kararıyla son vermeyi düşünebiliriz.

TH: İlerde bu şirketleri satacak mısınız? Ya da hisselerinizi devredecek misiniz?
Projeler belli olgunluğa ulaştığında şirketleştirilecek. Proje mezun olacak ve yerini yeni projelere bırakacak. Şirketlerin veya hisselerin devredilmesi ile ilgili kısa vadede bir planımız söz konusu değil. İlk hedefte projeleri karlı şirketlere dönüştürüp yatırımımızın başarısını kanıtlamamız gerekiyor.

TH: Bu projeleri yurtdışına açacak mısınız?
Doğru pazar ve ispat edilmiş modeller için tabii ki yurtdışında da çalışmalar yapabiliriz. Doğrusu bunu zaman gösterecek.

TH: Yatırımlarda minimum yüzde kaç ortaklık yüzdesine sahip olacaksınız?
Fikrin veya projenin değerine göre bu kararı veriyor olacağız. Yapacağımız yatırım tutarı ve sağlayacağımız destek ve katkı düzeyine bakarak karar veriyoruz. Ama bir oran vermek gerekirse, ortaklık oranımız yüzde 10 ila yüzde 50 arasında değişebilecek.

TH: Değerlendireceğiniz projeler internet tabanlı olmak zorunda mı?
Embrio olarak, değerlendireceğimiz ve geliştireceğiniz projeler internet (e-business) veya mobil platformlarda hizmet verecek projeler olmalı. Bu konular dışında gelebilecek proje önerilerine Teknoloji Holding ve diğer şirketleri olarak da açığız.

TH: Proje ve fikrin iyi olması yeterli mi? Fikri getiren kişi projesinin başına mı geçecek?
Projenin değerlendirmeye alınması için belirlediğimiz kriterler açık ve net. Açıkçası çok fazla kriterimiz de yok. Zaten bir proje ile karşımıza çıkan girişimciler, yüksek olasılıkla bu özellikleri taşıyor olacak. Fikrin sahibi tüm durumlarda işin başına geçmeyebilir. Aslında önemli olan fikrin kendisi, potansiyeli, bize vaat ettikleri. O fikre inanıyorsak, bu potansiyeli açığa çıkaracak, en fazla değer katacak kadro ile hareket ediyoruz. Ama tabii ki fikrin sahibi, eğer isterse, getirdiği projeye resmi ortak olmaya devam ediyor.

TH: Çok fazla başvuru olması durumunda nasıl bir strateji izleyeceksiniz?
Gelen tüm başvuruları titizlikle değerlendiriyor olacağız. Yatırıma değer görülen projelerin doğmadan ölmesine izin vermeyeceğiz.
TH: Peki böyle bir yapı içerisinde fikir sahipleri nasıl korunacak? Bununla ilgili bir anayasanız vb. var mı?
Proje onaylanma safhasına gelene kadar, "Embrio web sitesi kullanım koşulları" ve "Embrio web sitesi kullanıcı sözleşmesi" ile, projenin onaylanması durumunda ise "proje geliştirme sözleşmesi" ve ilgili diğer sözleşmeler ile karşılıklı hak ve yükümlülükler belirlenecek. www.embrio.com.tr sitesinde bu soruların net bir biçimde cevapları bulunuyor. Embrio, girişimcilerden (kişi ya da kurumlardan) aldığı kişisel bilgilerin, girişimcilerin bilgisi veya onayı dışında ya da yasal yükümlülük altında bulunulmadığı sürece herhangi bir üçüncü şahıs, kurum ve kuruluşla paylaşılmayacağını ve herhangi bir amaçla kullanılmayacağını taahhüt ediyor. Bu konudaki tüm hukuki altyapı ve yasal zemin tarafımızca sağlanacaktır.